wtorek, 14 października 2014

NLP

Od dłuższego czasu bardzo popularne jest NLP, czyli tak zwane neurolingwistyczne programowanie. Cóż za piękna wyszukana nazwa. Coś co tak się nazywa to już musi być oparte na solidnych fundamentach z dziedziny neuropsychologii - no niestety ...

Niektóre metody NLP (lista z wikipedii): 

  • "Modelowanie, czyli badanie zachowań, przekonań i wartości osoby w powiązaniu do danej jej cechy lub działania, którego właściwości chcielibyśmy przejąć. Badania nie potwierdziły skuteczności modelowania"

      Nie należy mylić modelowania przedstawianego przez NLP, z jednakowym pojęciem stosowanym w psychologii a wywodzącym się z teorii Banduru (będący sposobem uczenia się poprzez obserwowanie zachowań innych ludzi). Nie potwierdzone, nie da się udowodnić fałszywości twierdzenia - pseudonauka.

  • "Kotwiczenie – stwarzanie odruchowych emocjonalnych powiązań przyczynowo-skutkowych z bodźcem. Bodźcem może być dotyk, obraz, dźwięk itp. Jest to w zasadzie inna nazwa warunkowania."

     Znowu Wikipedia zaznacza iż jest to po prostu inna nazwa na warunkowanie klasyczne, będące od dawna znanym i często wykorzystywanym w psychologii pojęciem - potwierdzone eksperymentalnie między innymi przez Iwana Pawłowa.

  • "Metafory pozwalające spojrzeć na rzeczywistość z innego punktu widzenia."

           Przeglądając to na szybko na jakiejś stronie poświęconej oświeceniu ludzi i ułatwieniu im życia poprzez NLP stwierdzam, iż gdzieś tam można by to delikatnie podciągać pod pewne elementy psychologii, ale głównie pseudonauka. 

  • "Trans, zjawisko zbliżone do hipnozy. "    

     Hipnoza pojawiła się już na samym początku historii psychologii.
     
  • "Linia czasu – linia, na której umysł człowieka organizuje w przestrzeni przeszłość oraz przyszłość. Z Linii Czasu korzysta wiele technik, takich jak zmiana historii osobistej, wzmacnianie zasobów, projektowanie przyszłości, future-pacing i inne, które dzięki zmienianiu subiektywnego odczucia czasu, pozwalają dotrzeć do swoich osobistych zasobów (doświadczeń i stanów emocjonalnych) oraz przenieść je w przyszłość."

     Uff tak bardzo typowa pseudonauka

  • "Swish pattern – metoda tworzenia skojarzeń pomiędzy sytuacją odbieraną negatywnie, a sytuacją, w której ma się poczucie komfortu za pomocą szybkiego przeskakiwania w myślach pomiędzy wyobrażeniami tych dwóch sytuacji."

     Obrazy jakie ujrzymy wpływają na nasze uczucia - dotyczy to również obrazów wychodzących z wewnątrz. Np. Eksperyment Murpy'ego i Zajonc'a

  • "Techniki leczenia fobii opierające się na tzw. podwójnej dysocjacji."

      Brak podstaw, badań, brak możliwości zaprzeczenia - pseudonauka

  • "Przeramowanie (ang. reframing) – taka zmiana kontekstu wypowiedzi, która nie zmieniając jej logicznej treści, zmienia wypływające z niej wnioski."

     Brak podstaw, badań, brak możliwości zaprzeczenia - pseudonauka

Jak widać NLP to połączenie kilku znanych w psychologii elementów z pseudonauką (z naciskiem na to drugie).

Kinezjologia edukacyjna

Kinezjologia edukacyjna, czyli leniwe ósemki, rowerki i pozostałe ćwiczenia Dennisona.

Bardzo znana i szeroko stosowana metoda Dennisona. Najbardziej popularne stały się tzw. leniwe ósemki używane w wielu szkołach by poprawić pamięć, koncentracje, spowodować zintegrowanie pracy dwóch półkul mózgowych (za co według wielu osób stosujących tę metodę są odpowiedzialne te dwie półkule to już nawet nie wspomnę bo ogarnia mnie niesamowity szok patrząc na te luki w edukacji).
Ćwiczenie polega na rysowaniu długopisem na kartce lub ręką w powietrzu odwróconych poziomo ósemek. W każdej bajce musi być morał - łączymy myślenie przestrzenne z koncentracją i analizą (nasze półkule) i voila - leczy nas to z dysleksji, dysortografii, znacznie poprawia zdolności uczenia się i koncentracji oraz koordynacje wzrokowo ruchową. Co więcej mamy dowody na to że to działa i pomaga wielu osobą.

No cóż placebo też działa i mamy na to dowody ...

No dobrze, tylko co czyni tę metodę tak popularną ?

Otóż rzeczywiście stwierdzono poprawę pamięci u osób stosujących tę metodę, jednakże nie wspomniano o jednej ważnej kwestii - metoda ta w takim samym stopniu poprawia nasze zdolności umysłowe jak każdy inny rodzaj ruchu i nie stwierdzono by ruch zgodnie z zasadami Dennisona był w jakikolwiek sposób bardziej pomocny niż każdy inny rodzaj wysiłku fizycznego.

Inną kwestią jest jak zwykle niekompetencja i chęć zarobku osób odpowiedzialnych za edukację dzieci - powstały rządowe programy finansowane ze środków publicznych mających na celu popularyzację metody Dennisona i neurolingwistycznego programowania (NLP - o tym kiedy indziej).
W Polsce kinezjologię edukacyjną promują między innymi:
- Polskie Towarzystwo Dysleksji
- Stowarzyszenie Nauczycieli Edukacji Początkowej
- Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli
- Stowarzyszenie Na Rzecz Dzieci z Nadpobudliwością Psychoruchową - ze środków Unii Europejskiej
- Wiele Publicznych poradni Psychologiczno - Pedagodicznych
i jeszcze wiele innych.
Według danych przytaczanych przez Brain Gym International metoda ta jest obecna w 87 krajach świata.

Szokujące prawda ? No dobrze a teraz po takiej lawinie instytucji popierających tę metodę dlaczego to akurat ja Kowalski  psycholog uważam że wiem lepiej ? Oto kilka faktów:

- pierwsze podejrzenia co do metody wykazało Niemieckie stowarzyszenie konsumentów Stifung Warentest zajmujące się badaniem towarów i usług. Wynik badań był jednoznaczny - tzw test mięśniowy będący nieodłącznym elementem metody Dennisona i podstawą diagnozy do dalszego postępowania okazał się bezwartościowy. Stowarzyszenie zasugerowało rezygnację z zakupu usług, których elementem jest test mięśniowy.

- Podkomitet ds. Reakcji Niepożądanych na Pokarmy Europejskiej Akademii Alergologii i Immunologii Klinicznej: "Nie ma udokumentowanych, racjonalnych dowodów na diagnostyczną skuteczność kinezjologii stosowanej. Tego typu metody nie są zalecane w praktyce klinicznej, jako że badania nie wykazały żadnej różnicy pomiędzy badaną metodą a placebo, a nie można wykluczyć szkodliwego ich działania"

- "W 1996 roku Ministerstwo Edukacji Schleswig-Holstein zabroniło wprowadzania do szkół testu mięśniowego i ćwiczeń energetyzujących z repertuaru kinezjologii edukacyjnej. Ustosunkowało się negatywnie także do neurolingwistycznego programowania. Takie wnioski wyciągnięto na podstawie badań przeprowadzonych przez Krajowy Instytut Schleswig-Holstein ds. Praktyki i Teorii Szkolnictwa"

- "Profesor pedagogiki specjalnej Karl-Ernst Ackermann w sformułowanym przez siebie oficjalnym stanowisku Wydziału Pedagogiki Leczniczej i Pedagogiki Specjalnej stwierdził, że kinezjologia edukacyjna nie jest terapią, lecz rodzajem komercyjnego towaru, a także, że nie posiada niezbędnych badań naukowych, które są wymagane dla określenia jej mianem terapii. W tym samym czasie Christoph Kant skrytykował błędy w założeniach teoretycznych Dennisona."

- "profesor psychologii Erwin Breitenbach stwierdził, że test mięśniowy, będący punktem wyjścia w terapii Dennisona, jest bezwartościowy z naukowego punktu widzenia. Jego zdaniem techniki kinezjologii edukacyjnej nie powinny być stosowane w szkołach i przedszkolach."

- "Komisja Europejska do spraw Zwalczania Sekt. W opublikowanym przez siebie raporcie stwierdziła, że działania kinezjologów podobne są do działań i zasad funkcjonowania sekt. Osoby, które kończą płatne kursy otrzymują wsparcie podczas tworzenia własnych grupy klientów. Działalność takich grup jest, zdaniem Komisji, nastawiona na osiąganie korzyści materialnych od osób zdesperowanych i szukających pomocy"